Chủ Nhật, 30 tháng 3, 2014

Công lý Việt Nam-Bi kịch của tài nguyên chung

Theo bản năng, con người thường quan tâm đến những gì có quyền lợi sát sườn, gắn bó với mình như công việc, gia đình, tiền bạc và họ không hoặc ít quan tâm đến những vấn đề chung.

Trong kinh tế học có một khái niệm là tài nguyên chung. Những nguồn lợi như không khí, nguồn nước, đồng cỏ, cánh rừng,….là những tài nguyên chung. Kinh tế học đã nghiên cứu và chỉ ra rằng con người thường có hành vi lạm dụng tài nguyên chung. Người dân chỉ chăm chăm khai thác tối đa tài nguyên chung và không quan tâm, né tránh trách nhiệm trong việc đầu tư phục hồi nó. Ví dụ người dân sẽ cố gắng tìm cách khai thác tối đa gỗ trong rừng vì cây cối ở đây là của chung.

Tương tự như vậy, trong lĩnh vực xã hội, công lý là một loại tài nguyên chung. Ai cũng cần công lý nhưng không ai muốn bỏ thời gian công sức để bảo vệ, gia cố cho công lý. Nhiều người quen biết, khi tôi hỏi “bạn có quan tâm công lý không?” thì gần như nhận được câu trả lời là không.

Mùa mưa lũ năm ngoái, khi 19 thủy điện đồng loạt xả lũ, gây ra cơn đại hồng thủy làm nhiều người trắng tay, mất của cải-nhà cửa thậm chí là người thân. Những nạn dân này mất công lý và điều đau lòng là họ không có khả năng về tiền bạc, thời gian và sự hiểu biết luật pháp để đi đòi công lý cho mình.

Thấy được bi kịch này, tôi có lập ra cổng thông tin www.kienthuydien.org để kêu gọi xã hội chung tay kiện các thủy điện để mang lại công lý cho nạn dân. Tôi đã cất công ra Hà Nội để vận động sự ủng hộ. Tuy nhiên, đúng như tình trạng bị kịch của các tài nguyên chung, sự quan tâm của công chúng dành cho vấn đề này rất hạn chế. Phần lớn người dân thấy sự thiếu công lý của các nạn dân miền Trung không ảnh hưởng gì đến họ. Một vị có kinh nghiệm trong cuộc sống khuyên tôi hãy vô Sài Gòn vận động. Ông nói “người Sài Gòn có gốc miền Trung nhiều; có thể vì tình thân máu mủ quê hương mà họ ủng hộ vụ kiện chứ người dân ở đây họ không thấy vấn đề này quan trọng với họ”. Tôi thấy lời khuyên có phần phũ phàng nhưng đúng.

Dù khó khăn, ít sự ủng hộ, nhưng chúng tôi vẫn âm thầm và kiên trì gặp gỡ những người bị nạn, thu thập thông tin, thiết lập mạng lưới người dân ủng hộ vì chúng tôi biết rằng mùa mưa lũ sẽ đến và người dân nghèo khó nơi đây lại cần công lý.

Tôi cho rằng, những người đi tiên phong không chỉ cổ vũ cho công lý mà còn có sứ mệnh làm cho người dân hiểu được công lý là một loại tài nguyên chung, cần cho tất cả do vậy mọi người phải có trách nhiệm chung tay đóng góp.

Khi một người dân nghèo miền Trung mất công lý thì người dân cả nước có nguy cơ mất công lý. Bỡi lẽ những kẻ hưởng lợi từ việc bẻ cong công lý vẫn nhởn nhơ, không bị trừng phạt sẽ kích thích những kẻ khác làm theo. Có thể ở Hà Nội hay một nơi nào đó thấy những đại gia thủy điện ở miền Trung xả lũ mà không hờ hấn gì thì kẻ xấu sẽ âm thầm xả thải chất độc xuống đất hay phun khí độc lên trời để thu lợi bất chính.

Quá trình làm cho người dân hiểu về tài nguyên chung là quá trình khai dân trí. Ở những nước có dân trí cao, khi một người dân mất công lý, bị tòa xử oan là người dân xuống đường biểu tình phản đối bản án bất công.

Điều còn xa vời với nền dân trí Việt Nam hiện nay.

Thứ Sáu, 10 tháng 1, 2014

Bài 10. Hợp phần truyền thông trong vụ kiện thủy điện

Góp một tiếng nói cho sự việc vang xa.
Thời đại ngày nay là thời đại truyền thông, một sản phẩm tốt cũng phải truyền thông mạnh mới bán được. Tương tự, một ý tưởng tốt về công lý cũng phải có chiến lược truyền thông mới mong được công chúng đón nhận và ủng hộ.
Trên cơ sở nhận định vậy, hôm nay tôi xin trình bày hợp phần về chiến lược truyền thông trọng vụ kiện thủy điện.
Thời đại @, nên việc đầu tiên là phải ứng dụng CNTT vào công việc truyền thông: lập web, viết bài, chia sẻ lên facebook, trên các diễn đàn,….Những việc này rất hữu ích, tuy nhiên chưa đủ, nếu dựa trên cộng cụ mạng thì sự việc có thể bùng lên rồi cũng sẽ lụi tàn, đi vào dĩ vãng. Thực tế, nhiều vụ việc đã chứng minh cho nhận định trên.
Trong bài này, tôi trình bày kế hoạch xây dựng phương án để làm truyền thông cho dự án trên thực tế.
Kế hoạch của tôi là xây dựng mỗi thành phố lớn như HN, Tp HCM, Nha Trang,…một Clb ủng hộ vụ kiện thủy điện. Nòng cốt Clb tầm 7-10 người nhắm vào những người trẻ, năng động, yêu chuộng công lý, quan tâm đến hiện tình đất nước. Mỗi Clb được dẫn dắt bỡi một thủ lĩnh. Tôi sẽ cố gắng trang bị cho vị trí thủ lĩnh các phương tiện làm việc như: laptop, smartphone,…(ít nhất là một smartphone). Clb này sẽ được trang bị các công cụ phục vụ cho việc truyền thông như áo thun in Logo, tờ rơi, poster,…
Nhiệm vụ Clb là tổ chức các sự kiện truyền thông như gặp mặt café, mặt áo pull có in logo vụ kiện, chụp ảnh post lên face, tổ chức đạp xe,…..Việc làm của Clb có thể độc lập hoặc phối hợp với nhau khi cần làm sự kiện chung.
Đứng về góc nhìn kinh tế học, việc quảng bá vụ kiện như là việc marketing một sản phẩm đến cho cộng đồng. Sản phẩm ở đây chính là công lý. Nhiệm vụ của Clb phải quảng bá, chứng minh cho cộng đồng ở đó biết: công lý không chỉ cần cho nạn dân thủy điện mà còn cần cho họ. Phân loại và lên kế hoạch quảng bá ý tưởng kiện thủy điện đến các khách hàng tiềm năng như doanh nhân, công chức, sinh viên, luật sư, dân oan,….dùng tất cả các công cụ tiếp thị, truyền tin: thư từ, email, tờ rơi,…..
Rất mong những bạn yêu công lý, ủng hộ vụ kiện liên lạc với nhau để thúc đẩy hình thành những Clb như vậy. Hiện tôi có 100 áo thun in logo vụ kiện và một số smarphone, sẵn sàng gửi cho các bạn để các bạn có thể “tác nghiệp”.
Mong nhận được sự ủng hộ, đồng hành cho công lý.
Thân mến
TM NĐH 
Nguyễn Văn Thạnh

Thứ Tư, 1 tháng 1, 2014

Bài 9. Bá Kiến-Chí Phèo và chuyện kiện thủy điện

Là con người, ai cũng muốn đời yên ấm, hạnh phúc
Năm ngón tay, có ngón ngắn ngón dài; người trong một nước, có người khôn người dại. Câu chuyện người khôn, người dại được nhà văn Nam Cao phản ảnh rõ nét trong tác phẩm “Chí Phèo”. Bá Kiến là một người thông minh, Chí Phèo là người thật thà, chất phát, có phần ngây thơ. Vì trời cho trí tuệ thông minh nên Bá Kiến là người thành đạt, ăn trên, ngồi trước, thuộc tầng lớp trên của xã hội, Chí Phèo thì ngược lại.

Bi kịch của xã hội là Bá Kiến không chỉ thành công từ trí tuệ của mình mà còn dùng trí tuệ của mình để trục lợi từ Chí Phèo. Khi trẻ thì lợi dụng sức lao động trai tráng của Chí Phèo để làm lợi cho mình; khi ghen tuông thì mượn tay luật pháp để tống Chí Phèo vô tù cho thỏa cơn ghen; sau khi ra tù, lợi dụng sự tha hóa của Chí Phèo để phục vụ cho cuộc chiến phe phái, quyền chức của mình.

Ngày nay, dù đã trải qua một cuộc bể dâu, một cuộc cách mạng long trời lở đất nhưng thảm cảnh trên vẫn còn. Những kẻ thông minh, có trí tuệ, có của tiền hiện nay cũng đang trục lợi trên sự ngây thơ, chất phát, có phần “ngu dốt” của dân nghèo. Nhìn vào bức cảnh lũ lụt ở miền Trung ta thấy rõ điều đó. Bao nhiêu nạn dân trong biển nước lũ, phần lớn họ là nghèo khó, trí tuệ không minh sáng (tôi nói số đông). Khi đã thành nạn nhân, họ cũng không đủ hiểu biết pháp luật để đi thưa kiện bảo vệ quyền lợi của mình. Họ bế tắt trong u tối và đói nghèo.

Người khôn trục lợi trên lưng "kẻ khờ" bất chấp công lý
là ẩn họa của chiến tranh, đổ máu.
Một nhóm nhỏ thông minh đã biết vận động người cầm quyền, biết chạy dự án, biết xin cho, biết luồn lách, biết lại quả,…để xây dựng nên những nhà máy thủy điện, (có thể kèm theo phá rừng), nhóm người này biết ăn chia với nhau để hình thành lợi ích nhóm tiền-quyền. Họ giàu có từ việc xây thủy điện, từ tích nước phát điện trong khi chúng đẩy thảm họa trên lưng người nghèo. Họ biết bao che nhau khi gây ra tai họa, bắt tay nhau để lũng đoạn công lý, lũng đoạn nền luật pháp quốc gia. Dưới mắt tôi, bức tranh đó không khác gì câu chuyện Bá Kiến trục lợi trên lưng Chí Phèo năm xưa.

Năm xưa Chí Phèo đơn độc trước Bá Kiến nham hiểm và anh đã tàn đời, anh không còn cơ hội làm người lương thiện dù bản chất lương thiện còn cháy bỏng trong anh.

Ngày nay con người trở nên nhân văn hơn, công nghệ gắn kết chúng ta với nhau, tôi tin rằng trong xã hội bao la sẽ có người dùng trí tuệ trời phú của mình để bênh vực những người có trí tuệ kém hơn - những nạn nhân cô độc của tai họa lũ lụt/xả lũ.

Câu chuyện Bá Kiến-Chí Phèo chưa kết thúc ở việc Bá Kiến thông minh, nham hiểm trục lợi trên lưng Chí Phèo chất phát, ngây thơ. Nó kết thúc bằng bi kịch đổ máu, cả hai cùng chết.

Hy vọng ngày hôm này, kết cục buồn trên sẽ không xảy ra. Muốn vậy, công lý phải được thực thi trước khi đẩy nạn dân vào con đường bế tắt, cùng cực.

Tôi hy vọng rằng, nhân sĩ trí thức, bộ phận tinh hoa được xem như “bộ não” của dân tộc, không chỉ dùng trí tuệ trời phú để “lo riêng” cho mình mà còn dùng nó như trí tuệ của một dân tộc. Hãy dùng trí tuệ trời phú để cứu lương dân đang cảnh lầm than. Cứu lương dân cũng chính là cứu chính mình; bỡi lẽ, công lý cho lương dân Miền Trung cũng là công lý cho cả nước. Thúc đẩy chuyện kiện tụng là thúc đẩy công lý trong hòa bình.

Phần tôi, tôi xin góp công sức nhỏ bé của mình đến khi nào còn có thể!

Tây Sơn/1/1/2014


Chủ Nhật, 15 tháng 12, 2013

Bài 8. Bản kế hoạch hoạt động thu thập thông tin

Mục đích: Thu thập dữ liệu về nạn nhân của lũ lụt do thủy điện xả lũ, xây dựng cơ sở thông tin làm nền tảng vụ kiện.
Mục tiêu: Có được danh sách những nạn nhân đồng đứng đơn khởi kiện. Có được dữ liệu ban đầu về hiện trạng người dân vùng bị nạn của việc xả lũ.

Phần I:  Nhân sự
Gồm có :
1. Ông Hồ Đức Triết
2. Anh Nguyễn Mạnh Hiền

Phần II : Công cụ làm việc
STT
Tên
Số Lượng
Ghi chú
1
Máy tính xách tay
1 chiếc

2
Xe máy
1 chiếc
Đã có
3
Máy quay phim
1 chiếc

4
Máy ảnh
1 chiếc
Đã có
5
Điện thoại



Phần III : Kinh phí
STT
Khoản Chi
Số Lượng
Thành Tiền
Ghi Chú
1
Mua máy quay
1 chiếc
7,000,000

2
Mua máy tính
1 chiếc
4,000,000
Máy cũ
3
In áo thun
50 áo
5,000,000

4
In tài liệu
1000 tờ
3,000,000

5
Xăng xe
27 ngày
4,050,000
150,000/ngày
6
Ăn, nghỉ
2 người
10,800,000
400,000/ngày/2 người
7
Quà gặp mặt
10 suất
10,000,000

8
Phát sinh

3,000,000

Total : 46,850.000 (bốn sáu triệu tám trăm năm mươi nghìn đồng)

Phần IV : Kế hoạch làm việc
Chia làm 3 đợt như sau :
I, Đợt I : Thu thập thông tin ở các xã thuộc huyên Đại Lộc, Quảng Nam (từ 25/12/2013 – 01/01/2014):
1, Tìm gặp, làm quen,tặng quà, tạo mối quan hệ và sự tin tưởng với 1 người có uy tín tại mỗi khu vực thực hiện
2, Đi cùng người đó để phổ biến mục đích công việc cho mọi người hiểu và vận động người dân cùng đồng hành.
3, Thu thập thông tin:
a)     Thiệt hại về người (chết, bị thương)
b)    Thiệt hại về nhà cửa
c)     Thiệt hại về tài sản (tiền bạc, gia súc, hoa màu…)
d)    Đời sống người dân hiện nay thế nào
4, Quay phim, chụp hình, phỏng vấn một số người
5, Tặng áo thun, phát tài liệu thông tin về việc vận động vụ kiện
II, Đợt II: Thu thập thông tin ở các xã thuộc huyện Nghĩa Hành, Quảng Ngãi (từ 03/01/2014 – 10/01/2014).
III, Đợt III: Thu thập thông tin ở các xã thuộc huyện Tây Sơn, Bình Định (từ 14/01/2014 – 24/01/2014) (Có thể thay bằng huyện Tuy Phước hoặc An Nhơn, nơi cũng có rốn lũ).

* Thời gian có thể xê dịch cho phù hợp với tình hình thực tế.

Rất mong cộng đồng chung tay trong hành trình đi tìm công lý cho người dân Miền Trung.
Mọi góp ý, vui lòng gửi về

Thứ Bảy, 30 tháng 11, 2013

Bài 7 Kiện thủy điện, nhớ về thầy

Những năm học đại học, có một người thầy làm tôi nhớ mãi. Thầy phong độ, vui tính, gần gũi với sinh viên và dạy rất hay. Thầy rất năng động, ngoài đi dạy thầy còn mở công ty và kinh doanh bên ngoài. Bạn bè tôi, thỉnh thoảng được thầy giao việc cho làm, nhờ đó nhiều bạn có thêm tiền để trang trải chi phí. Nhiều bạn tốt nghiệp, không bị ‘gãy gánh giữa đường” cũng là nhờ thầy.
Những năm đó, giảng viên đi dạy bằng xe oto rất hiếm nhưng thầy đã đi chiếc Mecedes rất mới, bóng lộn. Và bi kịch của thầy cũng bắt nguồn từ chiếc xe này. Một lần đi công tác về ban đêm, thầy đã tông vào các cống bê tông do đơn vị thi công để cẩu thả trên đường, ko rào chắn, biển báo. Cú tai nạn mạnh đến nỗi vùng ngực, mặt của thầy tổn thương rất nghiêm trọng, thầy tử vong. Gia sản của thầy tích cóp bao năm được người khác thừa kế.
Khi thầy còn sống, gần như thầy không quan tâm, không thích bàn đến chính trị và cũng không có đóng góp cho những người đấu tranh cho một xã hội tốt đẹp hơn khi họ cùng cực đủ đường, dù thấy rất giàu có, dư giả.
Hình ảnh của thầy đại diện cho một lớp người giàu ở VN, họ rất giàu nhưng không quan tâm đến chính trị, không quan tâm thúc đẩy công lý, thúc đẩy sự nghiêm minh của pháp luật. Và cuối cùng họ có thể là nạn nhân của một xã hội mà ở đó luật pháp không nghiêm. Hiện nay, nhiều doanh nhân bị khủng hoảng làm cho tán gia bại sản, điêu đứng, theo tôi, họ cũng là nạn nhân của một xã hội “bát nháo”.
Câu chuyện kiện thủy điện cũng có những bài học như vậy. Nạn nhân của thủy điện là những người dân nghèo khó, không có đủ trí lực cũng như tài lực để đi đòi công lý cho mình. Những người hoạt động xã hội cũng chỉ có tấm lòng, giải pháp, họ không có nguồn lực (nếu họ giàu, có thể họ không dấn thân vì họ có nhiều thứ để mất, điều này là rõ ràng, trừ một số ít). Lớp người giàu nắm trong tay nguồn tài lực mạnh nhưng họ không phải là người thiệt hại và họ nghĩ việc này không liên quan gì đến mình. Nếu có lòng nhân đạo, cùng lắm họ quyên góp trong các chuyến cứu trợ.
Theo tôi, vụ kiện này không chỉ mang lại công lý cho những người dân lâm nạn mà còn cho tất cả chúng ta. Chúng ta, dù giàu hay nghèo đều cùng chung sống trong một bầu không khí luật pháp. Luật pháp nghiêm, công lý được thực thi sẽ tạo ra môi trường thanh bình, an toàn cho mọi người. Công lý cần cho tất cả chúng ta, nó như môi trường sống vậy. Trong lành thì tất cả khỏe mạnh, ô nhiễm thì nhiều bệnh tật.
Vụ kiện này là một cuộc vận động dài hơi và tốn kém, nếu chỉ có những người nhiệt huyết không thì chưa đủ. Chúng ta cần sự chung tay của nhiều người, nhất là tầng lớp giàu có trong xã hội.
Theo các bạn, làm sao để tầng lớp giàu có này thấy rằng, họ cần chung tay cho một xã hội tốt đẹp hơn?

Nguyễn Văn Thạnh

Thứ Tư, 27 tháng 11, 2013

Bài 6: Tiến trình vụ kiện

* Xin cảm ơn quí bạn đã ghé thăm cổng thông tin vận động vụ kiện. Hiện blog đăng tải 6 bài viết theo thứ tự từ 1-6, các bạn vui lòng xem theo thứ tự trên để nắm tinh thần vụ việc. Tình hình là có nhiều đọc giả đọc ngược 6-1 nên rất khó hiểu*

Chào các bạn!
Tiến trình của vụ kiện chủ các nhà máy thủy điện xả lũ bừa bãi như sau:
Bước 1. Vận động dư luận trên mạng
Bước 2. Tìm kiếm người đồng hành, tạo ra một nhóm theo đuổi vụ kiện
Bước 3. Huy động nguồn lực: con người, thiết bị, tài chính. Thuê mướn chuyên gia, luật sư. Một số có thể kêu gọi lòng nhiệt tâm ủng hộ nhưng sẽ có một số cần thuê mướn.
Bước 4. Hợp tác với người bị thiệt hại, thu thập số liệu, chứng cứ, thuyết phục họ ủy quyền. Về mặt pháp luật, đây là vụ kiện tập thể những người thiệt hại, nguyên tắc chỉ họ mới có quyền kiện.
Bước 5. Đệ đơn kiện
Bước 6. Gây dư luận
Bước 7. Hầu tòa
Theo các bạn ổn ko?
Góp ý xin gửi về

Xin cảm ơn.
***************************************************************
Sau khi bàn thảo, lấy ý kiến các bạn. Vụ việc có thể theo tiến trình trên hoặc theo nhóm các công việc có thể làm song song nhau:
I/ Nhóm công việc liên quan đến định lượng vấn đề thiệt hại:
Bước 1: Thống kê thiệt hại theo vùng ảnh hưởng, ví dụ như vùng hạ lưu sông Vu Gia - Thu Bồn,... (Thông qua thu thập thông tin từ các báo cáo của các cơ quan chức năng địa phương, trung ương - Tham khảo công luận báo chí để xác đinh nơi cần đến xác minh và xác nhận cho bước 2).
Bước 2: Xác minh thiệt hại và lấy xác nhận của người bị thiệt hại - lưu ý thiệt hại về tính mạng là rất quan trọng!
Bước 3: Lấy xác nhận về ủy quyền khởi kiện - Lưu ý nên chọn mẫu chứ ban đầu chưa nên làm đại trà, chú ý về thiệt mạng về người.
II/ Nhóm công việc liên quan đến sử dụng công cụ truyền thông, dư luận:
Nhóm này hiện nay đã được triển khai mạnh mẽ, tuy nhiên chưa đi sâu vào tính chất pháp lý và vận động sức người, sức của cần triển khai sâu theo hướng này. Vì khi bắt tay vào việc cụ thể thì phải có những con người cụ thể thực hiện chứ không thể nhờ những người ủng hộ bằng những "bình luận"
III/ Nhóm 3 là các công việc liên quan đến Quản trị vụ kiện:
1/ Nhân lực - Cụ thể ai ở tổ nào? Làm việc gì? Thuê hay là tự nguyện?
2/Tài chính: Loại trừ những gì là tự nguyện thì phải có chi phí thuế mướn nên phải tốn chi phí do vậy phải kêu gọi tài trợ - tuy nhiên nên thận trọng triển khai sau một bước ...Cần một nhóm chuyên vận động sự ủng hộ.
3/Tổ chức: Hình thành các tổ chuyên trách các mảng công việc - Lưu ý đến vấn đề pháp lý của vụ kiện còn tất cả các vấn đề khác chỉ có tác dụng bổ trợ.
Rất mong các bạn, ai có khả năng nào trong các việc trên, xin đóng góp.
Thân mến
TM NKX
Nguyễn Văn Thạnh

Thứ Ba, 26 tháng 11, 2013

Bài 5 Từ thiện nhỏ-từ thiện lớn


* Xin cảm ơn quí bạn đã ghé thăm cổng thông tin vận động vụ kiện. Hiện blog đăng tải 5 bài viết theo thứ tự từ 1-5, các bạn vui lòng xem theo thứ tự trên để nắm tinh thần vụ việc. Tình hình là có nhiều đọc giả đọc ngược 5-1 nên rất khó hiểu*
...........................................................
Một anh bạn trong đội bóng NoU Hà Nội chia sẻ với tôi trong tâm trạng buồn “nó cứ xả lũ vậy, mình cho vài gói mì tôm thì ăn thua gì”. 
Chuyện là một tháng trước, khi cơn lũ kinh hoàng xảy ra ở Quảng Bình, Quảng Trị, anh đã cùng những thành viên của đội bóng quyên góp và đi trực tiếp vào vùng lũ để trao tận tay cho bà con những gói hàng cứu trợ, dù nhỏ nhoi. Các anh sợ rằng, nếu gửi hàng đi, thông qua các cấp chính quyền để đưa hàng cứu trợ đến bà con thì e rằng hàng tháng sau bà con mới nhận được và cũng không còn bao nhiêu. 
Là một fan của đội bóng, nên tôi theo dõi chuyến cứu trợ này trong sự vui mừng, cảm kích. Cũng hay thường liên lạc thăm hỏi, trao đổi với anh để hình dung ra phần nào sự thiệt hại của bà con. Anh bảo, hậu quả lũ thật kinh hoàng, nhà cửa, đồ đạt ngập nước gần như hư hại hết, gia súc, gia cầm, hoa màu thiệt hại hoàn toàn. Nhiều nhà trắng tay, màn trời chiếu đất, mình chỉ giúp họ đỡ đói vài hôm thôi. Hy vọng là tấm lòng của nhóm từ thiện vượt gần nghìn km, làm bà con ấm áp trong cơn hoạn nạn.
Chuyến cứu trợ đó làm anh và nhóm vui nhưng niềm vui nhanh chóng tan thành mây khói và nỗi chán chường trào dâng khi thấy cảnh bà con miền Trung lại chìm trong biển nước do trời và thủy điện xả lũ.
Anh chán chường bảo, mình giúp người dân không thấm vào đâu khi mà thủy điện cứ liên tục xả lũ vậy.
Người Việt Nam có truyền thống đùm bọc nhau trong hoạn nạn. Những hình ảnh hàng đoàn cứu trợ tự phát đổ về miền Trung để giúp bà con hoạn nạn nơi đây sau cơn lũ là những hình ảnh đẹp của tình người, tình đồng bào. 
Theo thiển ý tôi, dù rằng, một miếng khi đói bằng một gói khi no nhưng tôi cho rằng đây mới chỉ là từ thiện nhỏ.
Chúng ta giúp người dân trong cơn hoạn nạn khốn khó là điều đáng quí, nhưng đó là từ thiện nhỏ. Chúng ta phải làm sao để người dân tránh được những tai họa treo lơ lửng trên đầu mới là từ thiện lớn.
Chúng ta chung tay góp sức kiện chủ thủy điện xả lũ bừa bãi là mang lại công lý cho người nghèo, cho tất cả chúng ta. Vụ kiện sẽ thúc đẩy dân chủ, góp phần mang lại sự thịnh vượng cho đất nước. Đây chính là tấm lòng từ thiện lớn.

Nguyễn Văn Thạnh
Bài 6: Kế hoạch cho vụ kiện.
Đăng ký ủng hộ vụ kiện tại đây:

Thứ Bảy, 23 tháng 11, 2013

Bài 4 Dân chủ bắt đầu bằng việc kiện tụng

Trên thế giới, không nước nào có nhiều chuyện kiện tụng như nước Mỹ, và nước Mỹ cũng là nước có nền dân chủ lâu đời, vững chắc, ổn định hàng đầu trên thế giới. Không chỉ ở Mỹ, mà hầu như ở các nước càng dân chủ, càng văn minh thì chuyện kiện tụng càng sôi động và nó trở nên một điều bình thường không thể thiếu trong cuộc sống. Có mối liên hệ gì giữa chuyện kiện tụng và nền dân chủ?
Ngay từ xa xưa, khi con người sống với nhau thành cộng đồng thì tất yếu nảy sinh mâu thuẫn giữa người với người. Khi đó có lẽ tổ tiên chúng ta giải quyết với nhau bằng bạo lực. Ai mạnh sẽ thắng, ai yếu thì chịu thiệt, có thể tìm cách phục thù sau. Đó là giai đoạn man di và hỗn loạn, mọi người đều khốn khổ. Đây chính là tình trạng chiến tranh của tất cả chống lại tất cả mà triết gia người Anh Thomas Hobbes mô tả, không một ai có thể sống yên ổn. Rất mệt mỏi khi phải sống trong xã hội như vậy.
Để giải quyết tình trạng đó, cộng đồng nghe theo một thủ lĩnh, khi có chuyện gì thủ lĩnh sẽ phân xử. Đây chính là mô hình quản lý xã hội theo tổ chức thị tộc, bộ lạc. Sự phân xử này hết sức ngẫu hứng theo ý người đứng đầu, ông ta hoàn toàn có thể thiên vị cho người thân, người ông yêu thích. Lời ông là công lý, là luật pháp. Tình trạng này rõ ràng là không ổn. Những kẻ nghèo hèn, không thân thế luôn là người chịu thiệt.
Theo thời gian, các thị tộc, bộ lạc thôn tính, xác nhập nhau và hình thành nên nhà nước tập quyền mà đứng đầu là một vị Vua. Phong cách cai trị, phân xử cũng giống như thị tộc, bộ lạc nhưng lúc này dân số và lãnh thổ rộng lớn hơn rất nhiều lần, do vậy ông cần một bộ máy giúp việc và ông đưa ra các qui định cho nhóm người này theo đó mà làm. Những qui định này là tiền đề của luật pháp. Tuy nhiên luật pháp này được đặt ra theo ý ông Vua, hoàn toàn không phải ý thần dân. Ông Vua có thể đưa ra một qui định, hay hủy bỏ một qui định theo ý ông mà không cần biết dân có đồng ý hay không.
Khi đó giữa người dân có mâu thuẫn với nhau sẽ được các vị quan của Vua đứng ra phân xử, may nhờ, rủi chịu. Chuyện phủ bênh phủ, huyện bênh huyện và dân nghèo thua thiệt mà không làm được gì là chuyện bình thường. Nếu có chuyện xung đột giữa dân với quan hay dân với Vua thì dân hết có cơ hội, chỉ có đường thua.
Đây là mô hình xã hội mà loài người đau đớn trải qua trong hàng ngàn năm. Mô hình đó gọi là mô hình phi dân chủ.
Rất may mắn, chúng ta đang sống thời đại dân chủ. Thời đại mà pháp luật là tối thượng, tinh thần của nền dân chủ là vua, quan, tổng thống, đảng phái,… đều phải nằm dưới luật.
Một người dân, dù có nghèo khó, thấp cổ bé họng đến đâu đều được pháp luật bảo vệ, đều có thể chiến thắng các thế lực hùng mạnh khác, miễn là đúng luật. Thật diễm phúc cho dân nghèo.
Vấn đề làm sao họ có thể làm được điều đó? Ai có thể giúp họ? Chính hệ thống tư pháp và sức mạnh của công luận sẽ giúp họ.
Dù Việt Nam chưa phải là nước dân chủ cao, thực trạng Đảng trị còn mạnh nhưng nguyên lý trên vẫn đúng, miễn là ta biết khai thác nó, thúc đẩy nó. Có thể không đạt 100% nhưng chắc chắn không có chuyện là không được gì.
Thực trạng là Việt Nam thiếu dân chủ nhưng có nhiều cách làm thăng tiến nền dân chủ ở đây. Có nhiều người nghĩ đến kịch bản một cuộc bùng nổ cách mạng “Hoa Sen” làm sụp đảng độc tài cầm quyền ở đây như ở các nước Arap. Theo ý kiến tôi, kịch bản này không khả thi và nếu có thì đất nước cũng đến hồi bần cùng, cùng cực không lối thoát, khi đó tiếng nói công lý không ai muốn nghe. Và khả năng của kịch bản này là xây một nền độc tài mới hay đất nước trải qua một thời kỳ hỗn loạn.
Kinh nghiệm lịch sử cho thấy, khi một cuộc cách mạng bùng nổ mà lớp bình dân không có dân trí và ý thức dân quyền xứng tầm, xã hội dân sự chưa đủ mạnh thì đó là mảnh đất màu mỡ cho bọn mị dân, bọn hoạt đầu chính trị và là cơ hội nảy nở độc tài mới.
Quan điểm cá nhân, tôi ủng hộ mô hình thăng tiến dân chủ kiểu Anh, ở đó dân trí, dân quyền ngày càng dâng cao, cùng nhau hợp sức để đòi công lý qua tòa án, thay đổi luật pháp, tiêu diệt dần những điều bất công, thăng tiến dần dân chủ. Chúng ta tưởng tượng, đường đến dân chủ đầy vật cản đường là những tảng đá, mỗi vụ thắng kiện, mang lại công lý cho người dân như là việc hất đi một tảng đá trong số đó. Quá trình này chậm nhưng chắc. Tôi cho rằng, với sự trợ giúp của công nghệ thông tin ngày nay, tiến trình trên đi rất nhanh và việc gì đến sẽ đến. Cuộc sống sẽ tiến dần đến sự hợp lý hóa vốn có của nó.
Trong vụ kiện thủy điện này, tôi nghĩ nó sẽ làm thăng tiến nền dân chủ VN ở những điểm mà tôi đã nêu trong bài trước (Kiến kiện khoai – vẫn cứ làm).
Ngoài ra, tôi có thể nêu thêm ở những điểm sau:
Về mặt dân chủ thực hành, đây là một cơ hội rất quý báu. Chúng ta đã nói nhiều về dân chủ, bàn nhiều về dân chủ nhưng hành động trên thực tế không bao nhiêu. Có nhiều lý do nhưng lý do chính là chúng ta chưa tạo ra một lý cớ mà khi tiến hành công khai những hành động thì chính quyền không thể đàn áp. Nếu họ quyết đàn áp thì chính nghĩa của họ sẽ tiêu tan dưới mắt quần chúng.
Rõ ràng vụ kiện này rất chính đáng, quá trình vận động người dân, thu thập bằng chứng thiệt hại cũng rất chính đáng. Các đại họa do thủy điện gây ra cho dân miền Trung không phải lần đầu, nó lặp lại hàng năm và ngày càng khốc liệt, tàn bạo. Người dân hoàn toàn có quyền khởi kiện để bảo vệ tài sản và tính mạng của mình, chính quyền không thể ngăn cản được. Nếu họ ngăn cản thì họ sẽ tự khắc trở thành một chính quyền phản động, chống lại lợi ích dân chúng, tiếp tay, bao che cho bọn vô trách nhiệm, gây ra tội ác. Tình thế này gọi là tiến thoái lưỡng nan - Dilemma Action. Một tình thế rất quý trong chính trị học, nó đặt đối phương vào thế bí, dù có lực lượng hùng mạnh cũng không thể hành động được. Càng ra tay càng mất chính nghĩa, càng suy yếu.
Có một thực tế là người dân thường không thể hiểu hết các lý thuyết về dân chủ, nó như một mê hồn trận về mặt lý luận. Người dân bắt đầu phát ngán với những ngôn từ dân chủ. Họ thường không thấy lợi ích gì thiết thực, sát sườn với họ trong cái mớ lý luận và các vụ tranh cãi liên miên về dân chủ. Vụ kiện này không bàn nhiều về lý thuyết dân chủ nhưng nó làm thăng tiến dân chủ rất mạnh.
Lực lượng tranh đấu cho dân chủ xuất phát từ nhiều nguồn gốc và quan điểm khác nhau, rất khó để đoàn kết với nhau. Đây là một thực tế và là một đặc điểm của dân chủ. Một dự án để liên kết các lực lượng này là vô cùng hiếm, và đây là một dự án hiếm hoi như vậy. Vụ kiện các chủ nhà máy thủy điện xả lũ bừa bãi làm chết dân nghèo không hướng đến chuyện tranh cãi chính trị, đảng phái cũng như quan điểm tôn giáo. Đơn giản vụ kiện đi tìm công lý cho quảng đại người dân và lòng nhân đạo, tình đồng bào. Đây là những nền tảng mà bất cứ phe nhóm nào tranh đấu cho dân chủ đều thừa nhận và hướng đến. Vụ kiện tụng này có khả năng tạo ra một sự đồng thuận cao ở các lực lượng tranh đấu cho dân chủ. Mỗi phong trào, mỗi xu hướng có thể góp công sức, con người cho vụ kiện này, đó là vì sao tôi gọi đây là “ủy ban”.
Thắng ở vụ kiện này, “ủy ban” sẽ tiến lên ở những vụ kiện khác.
Chúng ta có thể nhìn thấy vụ kiện thúc đẩy dân chủ ở rất nhiều mặt, có thể mang ra phân tích, mổ xẻ, tuy nhiên tôi xin kết thúc bài viết ở đây vì nó đã quá dài.

Nguyễn Văn Thạnh
P.s: Tin bài phỏng vấn trên Rfa:
Bài 5: Từ thiện nhỏ & từ thiện lớn
Đăng ký ủng hộ vụ kiện tại đây:

Bài 3 Kiến kiện khoai: Vẫn cứ làm!

1. Những khó khăn thấy trước:
Nhiều người nói với tôi “chuyện kiện chủ các nhà máy thủy điện là chuyện kiến kiện khoai”, tôi cũng thấy vậy. Phần lớn các nhà máy thủy điện do EVN, một công ty nhà nước 100% đầu tư, như vậy kiện EVN khác nào kiện một đội bóng mà trọng tài là chủ đội bóng? Nếu nhà máy thủy điện không do EVN đầu tư thì rất có thể các vị tai to mặt bự địa phương hoặc trung ương sẽ có cổ phần trong đó, không họ thì người thân của họ. Sự kết hợp mafia giữa tiền, quyền để tạo thành “lợi ích nhóm” trong các thủy điện là điều có thể. Nhiều người nhận xét đó là thực tế chứ không chỉ là có thể, tôi tin vào nhận xét này. Đây là điều khó khăn thứ nhất.
Điều khó khăn thứ hai là nền tư pháp Việt Nam không độc lập, hoàn toàn không có tam quyền phân lập ở xứ sở này. Hệ thống tư pháp ở đây này rất dễ bị tiền và quyền lực lũng đoạn. Nếu ai quan sát hệ thống tư pháp VN làm việc thì sẽ thấy hệ thống này được lập ra không chỉ để bảo vệ công lý mà còn là công cụ để bảo vệ các chủ trương đường lối của đảng. Viễn cảnh hệ thống tư pháp đứng về người dân bị thiệt hại do các thủy điện xả lũ bừa bãi là không cao.
Ngoài những khó khăn đến từ giai tầng trên, thì những người bị thiệt hại ở tầng lớp dưới cũng không thuận lợi cho vụ kiện. Họ là những người thấp cổ bé họng, nghèo khó; họ sống rải rác ở vùng quê, công việc mưu sinh hằng ngày đã làm cho họ tối tăm mặt mũi. Sự quan tâm và hiểu biết về luật pháp của họ rất yếu.
Quá trình thu thập chứng cứ cho vụ kiện cũng là vấn đề nan giải, ngoài những hình ảnh kinh hoàng và số người thiệt mạng do báo chí, các trang mạng đưa tin, việc xác minh lấy chứng cứ cụ thể cũng sẽ vô cùng khó khăn. Đó là chưa nói sự cản trở chắc chắn sẽ có của các cấp chính quyền khi chúng ta tiếp cận người thiệt hại. Rồi tình huống người nghèo bị mua chuộc, bị gây sức ép mà không cộng tác trong quá trình kiện hay phản bác lại,….
Rồi tài chính cho vụ kiện, luật sư, kinh nghiệm trong việc kiện tụng,… tất cả đều không thuận lợi.
2. Những thuận lợi và khả năng có thể làm được.
Nếu nhắm mục đích kiện và thắng kiện như các phiên tòa thông thường, chắc chắn rằng vụ này khó đạt được. Tuy nhiên, theo tôi, chúng ta cứ kiện vì có thể sẽ đạt được những mục đích sau:
- Vụ kiện sẽ tạo ra một dư luận rộng lớn, chú đến những vấn đề bất công, khuất mắt tồn tại trong tiến trình phát triển đất nước. Các tầng lớp lãnh đạo, nhận thầu, quản lý các công ty quốc doanh,… thường lý luận các công trình được xây lên nhằm phục vụ cho nhân dân, cho đất nước. Đó chỉ là lớp sơn bên ngoài, ẩn sâu bên trong là động lực lợi ích của các bên liên quan. Nhiều trường hợp những lợi ích này mâu thuẫn, chống lại, chà đạp lên lợi ích của đa số người dân. Tầng lớp trên vừa có quyền, vừa có tiền, vừa khôn ngoan nên họ che dấu điều này rất tốt. Tiếng nói công lý vang lên tại tòa sẽ giúp quảng đại người dân thấy đâu là chân tướng sự việc, đâu là ảo ảnh dối trá. Nếu chưa đạt được tiếng nói tại tòa thì quá trình vận động kiện tụng cũng giúp người dân thấy được phần nào.
- Tạo cho người dân ý thức được dân quyền. Trong một đất nước mà người dân không ý thức được quyền của mình, tầng lớp cầm quyền nói sao thì nghe vậy, chắc chắn dân nước đó là nô lệ. Thời gian qua, người dân miền Trung chịu không biết bao nhiêu là tai họa từ việc xả lũ của các thủy điện nhưng chưa thấy ai gây ra tai họa đó ngồi tù hay bồi thường. Không thấy một tiếng nói phản kháng, kiện tụng nào từ người thiệt hại. Thân phận người dân nước ta thật đáng thương.
- Vụ kiện cũng sẽ đặc ra vấn đề quyền con người - quyền được chính quyền bảo vệ cuộc sống an toàn - trong công cuộc phát triển đất nước. Hình ảnh thường thấy ở các nước kém dân chủ như VN, TQ,… là phát triển bằng mọi giá để đạt thành tích GDP làm hài lòng nhà cầm quyền, còn quyền sống an toàn cho người dân, việc bảo vệ môi sinh bị xem nhẹ. Vụ kiện này sẽ cho công chúng thấy quyền con người là yếu tố phải được tính đến, bảo vệ hàng đầu, có như vậy quá trình phát triển mới nhân văn, mới mang lại lợi ích cho quảng đại quần chúng nhân dân. Vụ kiện sẽ thúc đẩy một ý niệm mới trong công chúng “Quyền con người”.
- Vụ kiện sẽ tập dợt cho người dân, người vận động dân chủ có kinh nghiệm với việc sử dụng một công cụ rất quan trọng trong nhà nước pháp quyền là luật pháp và tòa án. Có thể vụ kiện này khởi đầu đầu gian nan nhưng nó sẽ là bàn đạp cho những vụ kiện sau. Từ vụ kiện này sẽ hình thành và lớn mạnh một phong trào xã hội dân sự chuyên đi kiện tụng để đồi công lý cho người nghèo, người thấp cổ bé họng trong xã hội.
- Tại ra một công luận rộng khắp để kéo quảng đại quần chúng nhân dân quân tâm đến thực trạng chính trị, kinh tế, “lợi ích nhóm”,… của đất nước. Từ việc đồng cảm với những nỗi đau, nỗi bất công người miền Trung gánh chịu, chúng ta sẽ dẫn dắt công luận đi đến những vấn đề to lớn hơn của đất nước.
Tôi tin rằng, vụ kiện này chúng ta sẽ thắng lợi không mặt này thì mặt khác vì chúng ta có tiếng nói chính nghĩa, có lương tâm của người lương thiện trước sự mất mát đau thương của đồng bào.

Nguyễn Văn Thạnh
Bài 4: Dân chủ, bắt đầu từ việc kiện tụng.
Đăng ký ủng hộ vụ kiện tại đây:

Bài 2. Kiện tại sao không? Và tại sao không kiện?

1. Kiện tại sao không?
Trong loạt bài: “nói với mình và các bạn: vẻ đẹp của chính trị”, với bài “Kiện, tại sao không?”, nhà báo Đoan Trang cho rằng kiện tụng cũng là một hoạt động chính trị. Tôi đồng ý với quan điểm này.
Hoạt động chính trị chân chính là nhằm tạo ra một thể chế mà ở đó công lý được thực thi. Chúng ta có thể đạt mục tiêu này bằng cách thực hiện những vũ kiện tụng để qua đó cái ác được phán xét, trừng phạt và cũng thông qua kiện tụng, các vấn đề của cuộc sống, những bất công ngang trái được nhận diện rõ hơn. Từ những vụ kiện tụng, có thể là cơ sở cho những sửa đổi pháp luật để luật pháp trở nên công bằng, đúng đắn hơn.
Các hoạt động kiện tụng sẽ tạo ra dư luận rộng khắp quan tâm đến các vấn đề của đất nước, làm thức tỉnh dân quyền. Nền dân chủ chỉ được xây dựng vững chắc khi người dân hiểu được quyền của mình và sử dụng công cụ luật pháp để bảo vệ các quyền đó.
2. Tại sao không kiện?
Đó là về mặt lý thuyết, nhưng thực tế không phải lúc nào cũng vậy. Xin kể các bạn một cây chuyện: chị N có con 4 tuổi bị rơi xuống cống chết. Nguyên nhân thảm kịch trên là do đơn vị làm đường qua nhà chị đã tắt trách không che đậy nắp cống cho an toàn. Tôi nói với chị: “chị hãy đâm đơn kiện đơn vị thi công ra tòa để làm ra lẽ, như vậy sẽ tránh được những vụ thương tâm như con chị. Chuyện con nít rơi cống chết cũng nhiều nhưng vẫn xảy ra, vì sao vậy? Vì nếu trước đây, có ai kiện tụng ra tòa làm ra lẽ, đề nghị phạt chủ thi công thật nặng, thậm chí là sửa luật nếu luật qui định mức phạt không xứng đáng để răn đe thì có lẽ con chị không bị nạn. Chị hãy làm để tránh cho những bà mẹ khác nỗi đau giống chị”.
Ban đầu, chị có vẻ cũng ủng hộ ý kiến tôi, nhưng sau đó chủ đầu tư hỗ trợ ma chay, bồi thường tiền cộng với “tác động” nên chị thôi không nộp đơn khởi kiện. Chị nói trong giọng buồn “mình thân cô, thế cô, thấp cổ bé họng, kiện không thắng người ta. Nếu có thắng thì thời gian hầu tòa sẽ mệt mỏi kéo dài, chuyện làm ăn không được. Rồi có thắng thì chi phí cho luật sư, đi lại, còn lại cũng không bao nhiêu. Đằng nào cháu cũng đã mất rồi, bên họ cũng đâu muốn vậy, đây chỉ là tai nạn rủi ro không ai muốn…”.
Nghe chị nói mà lòng tôi buồn ngao ngán, điều chị nói không có gì sai. Gia cảnh khó khăn, chị phải tính toán cho cuộc sống của mình. Đằng nào thì con cũng đã mất, làm to chuyện cũng không lợi lộc gì, theo đuổi kiện tụng cũng chỉ rước mệt mỏi vào thân, có khi còn thiệt vì khi đó tiền nhận được ít hơn.
Có lẽ bao nhiêu người mẹ mất con đều suy nghĩ giống chị nên chưa ai đưa việc tắt trách của đơn vị thi công ra tòa. Đó là nguyên nhân vì sao năm nào cũng có những chuyện thương tâm: em bé rơi cống chết.
3. Vấn đề kiện thủy điện
Như câu chuyện tôi kể trên, trong vụ xả lũ của thủy điện, người chết cũng đã chết rồi, người thiệt hại cũng đã thiệt hại rồi, phần lớn họ đều là dân đen, nghèo khó, do vậy chuyện kiện tụng đối với họ rất xa vời. Nhất là trong thể chế luật pháp tù mù, tòa án dễ bị đồng tiền lũng đoạn như xứ ta, thì thật là “vô phúc mới đáo tụng đình”. Những người khác-người có tiềm năng là nạn nhân trong tương lai- thì họ cũng không quan tâm, không thấy có trách nhiệm giúp đỡ những người thiệt hại kiện. Nắm được tâm lý này nên những kẻ gieo rắc tai họa vẫn cứ nhởn nhơ, đến mùa lại lại lên, lại cứ ủng dung xả lũ.
Từ những thực tế mắc mứu trên, tôi nghĩ để vụ kiện có thể được thúc đẩy mạnh mẽ và thành công, chúng ta không chỉ kêu gọi người bị thiệt hại tham gia để đòi công lý, bồi thường thiệt hại mà chúng ta còn làm cho nhiều người thấy trách nhiệm trong vụ kiện này. Vụ kiện sẽ góp phần mang lại an toàn cho họ, gia đình họ trong tương lai.

Nguyễn Văn Thạnh
Bài 3: Kiến kiện khoai - vẫn cứ làm.
Đăng ký ủng hộ vụ kiện tại đây: